Pháo đầu tấn công trung lộ, còn Tả Mã bàn hà đưa Mã trái vượt sông gây sức ép từ sớm. Bài này giải thích Tả Mã bàn hà là gì và cách chơi, để bạn chơi cờ tướng online miễn phí tại Kỳ Đấu.
Tả Mã bàn hà là gì?
Tả Mã bàn hà là khai cuộc đưa Mã trái (lộ 8) lên cao rồi nhảy qua sông sang sân đối phương. "Tả Mã" là Mã trái, "bàn hà" là vượt sông — Mã trái chủ động sang sông.
Cách đọc ký hiệu Mã 8 tấn 7, Mã 7 tấn 6, Mã 6 tấn 7
"Mã 8 tấn 7" là Mã ở lộ 8 (tính từ bên phải người đi) nhảy lên lộ 7. "Mã 7 tấn 6" là Mã tiến lên lộ 6, đứng sát sông. "Mã 6 tấn 7" là Mã nhảy qua sông sang lộ 7 — nước "bàn hà" làm nên tên gọi.
Vì sao gọi là "bàn hà"?
"Bàn hà" nghĩa là vượt sông. Khác với các khai cuộc mà Mã chỉ đứng giữ sân nhà, Tả Mã bàn hà đưa Mã trái sang hẳn phần sân đối phương từ đầu. Mã qua sông gây sức ép lên Tốt và kìm hãm đối phương.
Tả Mã bàn hà khác gì Mã quỳ?
Mã quỳ là thế trận lên Tượng trước, rồi nhảy Mã lên đứng ngay trước Tượng — thế trận kín, chậm, thiên về phòng thủ. Tả Mã bàn hà thì ngược lại: Mã trái đi thẳng lên rồi vượt sông, thế trận mở, tấn công ngay từ đầu.
Cách chơi Tả Mã bàn hà từng bước
Tả Mã bàn hà chỉ thành hình khi bạn đi đúng thứ tự: mở trung lộ, lên Mã trái, mở đường cho Mã, rồi mới vượt sông.
Bước 1: Pháo 2 bình 5 mở trung lộ
Nước đầu tiên thường là Pháo 2 bình 5 — Pháo ra giữa chiếm trung lộ, giống như khi chơi Pháo đầu. Pháo giữa gây sức ép lên Tốt đầu đối phương và mở đường cho Mã, Xe.
Bước 2: Mã 8 tấn 7 — Mã trái lên
Nước thứ hai là Mã 8 tấn 7: Mã trái từ lộ 8 nhảy lên lộ 7, đứng ở c3. Mã trái đã rời vị trí ban đầu, sẵn sàng tiến lên bờ sông, vẫn an toàn trong sân nhà.
Bước 3: Tốt 7 tấn 1 rồi Mã 7 tấn 6 — Mã đứng sát bờ sông
Trước đó, bạn phải đi Tốt 7 tấn 1 — đẩy Tốt từ c4 lên c5. Mã ở c3 muốn nhảy lên d5 thì điểm c4 phải trống, vì đó là "chân Mã". Sau đó, Mã 7 tấn 6 đưa Mã lên d5.
Kiểm tra chân Mã trước khi nhảy
Mã đi theo hình chữ "nhật" và bị chặn khi chân Mã có quân. Muốn đi Mã 7 tấn 6, chân Mã (ô c4) phải trống — nếu Tốt chưa tiến thì nước này phạm luật. Chân Mã khi vượt sông là ô d6.
Bước 4: Mã 6 tấn 7 — Mã vượt sông, ăn Tốt
Nước quyết định là Mã 6 tấn 7: Mã từ d5 nhảy qua sông sang c7, ăn Tốt đối phương. Mã đã đứng sâu trong sân địch. Đây là lúc Tả Mã bàn hà thành hình — nhưng Mã cũng dễ bị vây bắt nhất, nên cần có quân yểm trợ.
Tả Mã bàn hà của bên đi tiên — khai cuộc tấn công
Tả Mã bàn hà thường được bên đi tiên chọn khi muốn chủ động ngay từ đầu, thay vì chờ đối phương ra tay.
Vì sao bên đi tiên hay dùng Tả Mã bàn hà?
Bên đi tiên đi trước một nước nên có thể chủ động đưa Mã qua sông, ép đối phương phải đối phó. Mã qua sông đe dọa cụ thể: đối phương phải lo bảo vệ Tốt và vây bắt Mã, nhờ đó bạn giành nhịp độ tấn công.
Mã qua sông gây sức ép lên Tốt đối phương
Mã ở c7 vừa ăn Tốt vừa đe dọa, kìm hãm Xe và Pháo đối phương. Đối phương không thể triển khai thản nhiên khi có Mã địch trong sân nhà — họ phải dùng quân đuổi Mã, và mỗi nước đuổi Mã là một nước họ không tấn công bạn.
Phối hợp Mã qua sông với Pháo và Xe
Mã một mình qua sông dễ bị bắt, nên cần Pháo và Xe yểm trợ. Xe đã ra b1, Pháo giữa chĩa vào trung lộ, tạo thành mũi tấn công. Nếu đối phương vây Mã, bạn có thể đổi Mã lấy hai quân nhẹ, hoặc rút Mã về d5.
Khi nào nên chơi Tả Mã bàn hà — và khi nào không nên?
Tả Mã bàn hà là khai cuộc tấn công, nên nó phát huy tác dụng trong một số tình huống và trở thành gánh nặng trong những tình huống khác.
Nên chơi khi muốn tấn công sớm
Nếu bạn thích lối chơi chủ động — gây sức ép ngay từ khai cuộc — Tả Mã bàn hà là lựa chọn tốt. Mã qua sông tạo thế tấn công rõ ràng, khiến ván cờ sôi động ngay từ đầu.
Nên chơi khi đối phương triển khai chậm
Gặp đối thủ chơi chậm, Mã qua sông sẽ khiến họ lúng túng vì phải đối phó ngay trong sân nhà. Khi đối phương chưa kịp đưa Xe ra, Mã của bạn đã ở c7 gây rối loạn đội hình họ.
Không nên khi Mã dễ bị vây bắt
Nếu Xe và Pháo đối phương đã chĩa về phía Mã qua sông, đừng cố vượt sông. Mã không có quân yểm trợ sẽ bị vây bắt và mất không. Trong trường hợp đó, hãy giữ Mã ở d5 chờ thời cơ.
3 sai lầm thường gặp khi chơi Tả Mã bàn hà
Người mới hay mắc ba sai lầm dưới đây.
Vượt sông quá sớm khi chưa có quân yểm trợ
Sai lầm lớn nhất là nôn nóng đưa Mã qua sông khi Xe và Pháo còn chưa ra. Mã một mình ở c7 sẽ bị vây bắt rất nhanh. Hãy triển khai đủ quân yểm trợ rồi mới cho Mã vượt sông.
Quên mở đường cho Mã, chân Mã bị chặn
Nhiều người mới tính chơi Mã 7 tấn 6 nhưng quên Tốt ở c4 còn chắn chân Mã — nước này phạm luật, không đi được. Trước khi nhảy Mã, hãy kiểm tra chân Mã: Tốt 7 phải tiến trước, rồi Mã mới lên được d5.
Để Mã qua sông bị bắt mà không có đường lui
Mã đã qua sông, nếu bị vây bắt mà không có đường lui thì bạn mất Mã trắng. Trước khi vượt sông, hãy tính sẵn đường lui: thoái về d5, hoặc đổi Mã lấy quân nhẹ. Đừng đưa Mã qua sông khi chưa biết đường về.
Luyện tập Tả Mã bàn hà mỗi ngày
Muốn chơi giỏi Tả Mã bàn hà, hãy luyện có hệ thống.
Chơi 10 ván liên tiếp cùng Tả Mã bàn hà
Hãy dựng Tả Mã bàn hà trong 10 ván liên tiếp. Sau mỗi ván, ghi nhớ cách đối phương đáp trả: vây bắt Mã, đổi quân, hay chơi chậm. Sau 10 ván, bạn sẽ biết khi nào nên cho Mã qua sông.
Chỉ tập trung vào 5 nước đầu mỗi ván
Hãy chơi ván thật và chỉ tập trung vào 5 nước đầu: Pháo 2 bình 5, Mã 8 tấn 7, Xe 9 bình 8, Tốt 7 tấn 1, Mã 7 tấn 6. Khi 5 nước đầu thành thói quen, nước vượt sông Mã 6 tấn 7 sẽ đến tự nhiên.
Muốn thực hành ngay, hãy chơi một ván cờ tướng online miễn phí tại Kỳ Đấu — hệ thống sẽ ghép bạn với kỳ thủ cùng trình độ.
Áp dụng ngay — Chơi cờ tướng miễn phí
Câu hỏi thường gặp
Tả Mã bàn hà là gì?
Tả Mã bàn hà là khai cuộc đưa Mã trái (lộ 8) lên cao rồi nhảy qua sông: Mã 8 tấn 7, Mã 7 tấn 6, rồi Mã 6 tấn 7 vượt sông — thế trận tấn công.
Tả Mã bàn hà và Hữu Mã bàn hà khác nhau thế nào?
Hai khai cuộc đối xứng nhau: Tả Mã bàn hà đưa Mã trái (b1 lên c3, d5 rồi c7) vượt sông, còn Hữu Mã bàn hà đưa Mã phải (h1 lên g3, f5 rồi e7) vượt sông. Ý đồ giống nhau, chỉ khác cánh triển khai.
Mã qua sông có bị bắt lại không?
Có thể. Mã qua sông đứng sâu trong sân địch, dễ bị vây bắt nếu không có quân yểm trợ. Vì vậy trước khi vượt sông, hãy tính sẵn đường lui cho Mã và chắc Pháo, Xe đã sẵn sàng yểm trợ.
Chơi cờ tướng online ở đâu để luyện Tả Mã bàn hà?
Bạn có thể chơi cờ tướng online miễn phí tại Kỳ Đấu (kydau.net) — chơi nhanh với kỳ thủ cùng trình độ hoặc đấu với máy. Bài viết Mã đi như thế nào trên Cotuongplay.com giúp bạn nắm chắc cách Mã di chuyển.